Dịch bằng tốt nghiệp sang tiếng Anh và bảng điểm: bảng thuật ngữ cần biết
Bảng thuật ngữ khi dịch bằng tốt nghiệp sang tiếng Anh và dịch bảng điểm: tên văn bằng, xếp loại, tên môn học, chức danh người ký, kèm lưu ý chứng thực và hợp pháp hóa.
Một bạn sinh viên mang đến văn phòng chúng tôi bản dịch bảng điểm tự làm để “nhờ đóng dấu cho nhanh”. Trong đó, môn Giáo dục quốc phòng – an ninh được dịch thành “Military Education”, xếp loại Khá thành “Fair”, còn chức danh Hiệu trưởng thành “Headmaster”. Ba chữ nhỏ, nhưng cả ba đều khiến người đọc ở nước ngoài hiểu lệch về bạn. Bài này gom các thuật ngữ hay gặp nhất khi dịch bằng tốt nghiệp sang tiếng Anh và dịch bảng điểm, để bạn tự kiểm tra bản dịch trước khi nộp hồ sơ du học, xin việc hay xin visa.

Các bảng dưới đây không thay cho bản dịch có chứng thực, nhưng giúp bạn đọc hiểu bản dịch mình nhận được và phát hiện chỗ sai trước khi quá muộn.
1. Tên văn bằng và học vị: chữ đầu tiên người đọc nhìn thấy
Tên văn bằng nằm ở dòng to nhất trên tấm bằng, nên dịch sai ở đây là sai “mặt tiền”. Nguyên tắc chung: dịch theo đúng tên bằng in trên bản gốc. Nhiều trường đại học đã in sẵn phần tiếng Anh trên mặt bằng; khi đó bản dịch nên giữ đúng cách gọi mà trường đã dùng, không tự “nâng cấp” hay đổi sang cách gọi khác.
| Tiếng Việt trên bằng | Cách dịch thường dùng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bằng tốt nghiệp trung học phổ thông | Upper Secondary School Graduation Diploma | Không dịch thành “High School Degree”; “degree” dành cho bậc đại học trở lên |
| Bằng tốt nghiệp cao đẳng | College Diploma / Associate Degree | Theo cách gọi mà đơn vị nhận hồ sơ quen dùng |
| Bằng cử nhân | Bachelor’s Degree (Bachelor of Arts / Bachelor of Science…) | Chọn Arts hay Science theo ngành ghi trên bằng hoặc theo phần tiếng Anh trường in sẵn |
| Bằng kỹ sư | Degree of Engineer / Bachelor of Engineering | Nếu bằng có in tiếng Anh, giữ nguyên cách trường ghi |
| Bằng thạc sĩ | Master’s Degree (Master of…) | |
| Bằng tiến sĩ | Doctoral Degree / Doctor of Philosophy (Ph.D.) |
Một lưu ý về giấy tờ mới: Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT ban hành quy chế văn bằng, chứng chỉ mới (hiệu lực từ 15/4/2026), có quy định về văn bằng số và bỏ cấp bằng tốt nghiệp THCS. Vì vậy, mẫu bằng của các khóa khác nhau có thể khác nhau về cách trình bày. Bản dịch chỉ dịch những gì có trên bản gốc: bằng không ghi hình thức đào tạo thì bản dịch không thêm “Full-time”, bằng có ghi thì dịch đủ.
2. Xếp loại tốt nghiệp và thang điểm: chỗ dễ “mất điểm” nhất
Xếp loại là phần người tuyển sinh nước ngoài đọc kỹ nhất, cũng là phần hay bị dịch theo cảm tính. Chữ “Fair” trong tiếng Anh mang nghĩa “tạm được”, nên dùng nó cho loại Khá là tự hạ thành tích của mình.
| Xếp loại | Nên dịch | Tránh dịch |
|---|---|---|
| Xuất sắc | Excellent | Outstanding (trừ khi trường in sẵn như vậy) |
| Giỏi | Very Good | Good |
| Khá | Good | Fair, Rather Good |
| Trung bình khá | Fairly Good / Average Good | Medium Good |
| Trung bình | Average / Ordinary | Medium, Normal |
Về điểm số, nguyên tắc vàng là không tự quy đổi. Điểm hệ 10 giữ nguyên là “x/10 (10-point scale)”, điểm hệ 4 giữ nguyên “x/4 (4-point scale)”. Việc quy đổi sang thang điểm nước ngoài là việc của trường tiếp nhận hoặc tổ chức thẩm định bằng cấp, không phải của người dịch. Nếu bảng điểm có phần giải thích thang điểm ở cuối trang, hãy dịch cả phần đó; nó giúp người đọc hiểu điểm của bạn đúng hơn bất kỳ lời giải thích nào.
3. Thuật ngữ trên bảng điểm (Academic Transcript)
Bảng điểm thường dài vài trang và chứa nhiều cột. Khi dịch bảng điểm tiếng Anh, các tiêu đề cột lặp đi lặp lại nên chỉ cần thống nhất một lần là cả bản dịch sạch sẽ.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh |
|---|---|
| Bảng điểm / Bảng kết quả học tập | Academic Transcript / Academic Record |
| Học kỳ, năm học | Semester, Academic Year |
| Học phần, mã học phần | Course (Module), Course Code |
| Số tín chỉ | Credits |
| Điểm chữ, điểm số | Letter Grade, Numerical Grade |
| Điểm trung bình chung tích lũy | Cumulative Grade Point Average (CGPA) |
| Tổng số tín chỉ tích lũy | Total Credits Earned |
| Miễn, Đạt, Không đạt | Exempted, Pass, Fail |
| Khóa luận / Đồ án tốt nghiệp | Graduation Thesis / Graduation Project |
| Thực tập tốt nghiệp | Graduation Internship |
4. Tên môn học: nhóm môn chung ai cũng có
Tên môn chuyên ngành thường đã có tương đương tiếng Anh trong giáo trình. Nhóm khó hơn là các môn chung bắt buộc ở Việt Nam, vốn không có “bản sao” ở nước ngoài. Với nhóm này, nên dịch sát nghĩa, nhất quán và tránh diễn giải.
| Tên môn | Cách dịch nên dùng |
|---|---|
| Triết học Mác – Lênin | Marxist-Leninist Philosophy |
| Kinh tế chính trị Mác – Lênin | Marxist-Leninist Political Economy |
| Chủ nghĩa xã hội khoa học | Scientific Socialism |
| Tư tưởng Hồ Chí Minh | Ho Chi Minh Ideology |
| Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam | History of the Communist Party of Vietnam |
| Pháp luật đại cương | Introduction to Law |
| Giáo dục thể chất | Physical Education |
| Giáo dục quốc phòng – an ninh | National Defense and Security Education |
Một mẹo nhỏ: nếu trường bạn có chương trình liên kết hoặc đề cương môn học bằng tiếng Anh, hãy gửi kèm cho người dịch. Dùng đúng tên môn mà chính trường đã công bố bằng tiếng Anh giúp bản dịch khớp với các giấy tờ khác như đề cương, thư giới thiệu, bằng song ngữ.
5. Chức danh người ký, con dấu và các dòng nhỏ cuối trang
Phần cuối tấm bằng tuy chữ nhỏ nhưng lại là phần chứng minh giấy tờ thật. Đây cũng là chỗ bản dịch tự làm hay bỏ sót nhất.
| Trên bản gốc | Cách dịch |
|---|---|
| Hiệu trưởng (trường đại học) | Rector / President (theo cách trường tự gọi bằng tiếng Anh) |
| Hiệu trưởng (trường phổ thông) | Principal |
| KT. Hiệu trưởng – Phó Hiệu trưởng | p.p. Rector – Vice Rector |
| Trưởng phòng Đào tạo | Head of Academic Affairs Office |
| Số hiệu văn bằng | Diploma Serial No. |
| Số vào sổ cấp văn bằng | Registration No. |
| (Đã ký), (Đã đóng dấu) | (Signed), (Sealed) |
Tên riêng của bạn giữ nguyên tiếng Việt có dấu hoặc không dấu, nhưng phải khớp từng chữ với hộ chiếu. Ngày tháng nên ghi theo kiểu không gây nhầm, ví dụ “15 June 2026”, thay vì “06/15/2026” hay “15/06/2026”. Nhiều thuật ngữ khác về con dấu, lời chứng và giấy tờ cá nhân, bạn có thể tra thêm trong bài thuật ngữ hành chính tiếng Anh.
6. Sau khi dịch bằng tốt nghiệp sang tiếng Anh: chứng thực và hợp pháp hóa
Bản dịch đúng thuật ngữ mới là một nửa chặng đường. Nửa còn lại tùy vào nơi bạn nộp:
- Nộp trong nước hoặc cho trường không yêu cầu thủ tục: bản dịch kèm bản sao có thể là đủ, nhưng nhiều nơi vẫn yêu cầu bản dịch có chứng thực chữ ký người dịch tại UBND cấp xã/phường hoặc văn phòng công chứng.
- Nộp cho cơ quan nước ngoài: nhiều nước yêu cầu thêm chứng nhận lãnh sự và hợp pháp hóa lãnh sự. Các bước, hồ sơ và lỗi hay gặp được viết chi tiết trong bài thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự.
- Nộp hồ sơ du học: mỗi nước, mỗi trường có yêu cầu riêng về bản dịch. Xem cách chuẩn bị theo từng nước tại trang dịch hồ sơ du học tiếng Anh, hoặc trọn gói giấy tờ ở trang dịch hồ sơ du học.
Lời khuyên thực tế: hỏi trước đơn vị nhận hồ sơ xem họ cần bản dịch “certified translation” theo kiểu nào, có cần hợp pháp hóa không, và nhận bản dịch từ ai. Hỏi một câu tiết kiệm được cả tuần chạy đi chạy lại.
Câu hỏi ngắn trước khi mang bằng đi dịch
Bằng đã có sẵn tiếng Anh, có cần dịch nữa không? Nhiều nơi chấp nhận phần tiếng Anh do trường in, nhưng bảng điểm thường chỉ có tiếng Việt nên vẫn phải dịch. Nếu nơi nhận yêu cầu bản dịch có chứng thực, bạn vẫn cần dịch cả hai.
Dịch từ bản gốc hay bản sao? Người dịch có thể dịch từ bản chụp, nhưng khi chứng thực, bản dịch thường được đóng kèm bản sao y từ bản chính. Mang theo bản gốc để đối chiếu khi làm thủ tục.
Bảng điểm nhiều trang thì có dịch gộp được không? Bản dịch phải giữ đủ các trang và đủ các dòng, kể cả môn bị điểm thấp hay học lại. Người đọc hồ sơ nước ngoài coi trọng sự đầy đủ hơn là một bảng điểm “đẹp”.
Nhờ Trang Hạ kiểm tra bản dịch của bạn
Nếu bạn đã có bản dịch bằng tốt nghiệp, bảng điểm và muốn soát lại thuật ngữ, hoặc cần dịch mới kèm chứng thực, hãy gửi ảnh chụp giấy tờ để được báo giá và thời gian cụ thể. Dịch thuật Trang Hạ ở Số 02, ngõ 83 Trần Duy Hưng, Cầu Giấy, Hà Nội. Hotline: 0973 085 290 (Ms. Yến), 0977 821 886 (Mr. Trang). Email: dichthuattrangha@gmail.com. Messenger: m.me/dichthuattrangha.

Bình luận